Quy trình xuất khẩu trái cây tươi là chuỗi công việc nối liền từ lúc nhà nhập khẩu gửi yêu cầu báo giá tới lúc container lạnh cập cảng đến. Trái cây tươi vẫn tiếp tục hô hấp sau khi hái, nên ngoài giấy tờ, lịch thu hoạch, lịch đóng gói và lịch tàu phải khớp nhau. Bài viết này tóm tắt sáu bước chính khi làm việc với Greenvia và những điểm nhà nhập khẩu nên thống nhất sớm để lô hàng đi suôn sẻ.
Bảng dưới đây tóm tắt quy trình xuất khẩu trái cây và kết quả cần có ở từng bước.
| Bước | Việc chính | Kết quả cần có |
|---|---|---|
| 1. Báo giá | Nhà nhập khẩu gửi loại trái, quy cách, số lượng, cảng đến | Bảng báo giá ghi điều kiện Incoterms và thời hạn hiệu lực |
| 2. Mẫu | Gửi mẫu, góp ý về cỡ trái, độ chín, bao bì | Bản quy cách được hai bên xác nhận |
| 3. Hợp đồng | Soạn, rà soát và ký hợp đồng | Hợp đồng, lịch giao hàng, điều khoản thanh toán |
| 4. Đóng gói | Thu hoạch, phân loại, đóng thùng, làm lạnh sơ bộ | Hàng đạt quy cách, nhãn đúng yêu cầu thị trường |
| 5. Chứng từ | Kiểm dịch, khai hải quan, xin C/O | Bộ chứng từ đầy đủ, khớp nhau |
| 6. Vận chuyển | Đóng container lạnh, theo dõi nhiệt độ | Hàng tới cảng đến trong điều kiện bảo quản đúng |
Bước 1: Yêu cầu báo giá trong quy trình xuất khẩu trái cây
Một yêu cầu báo giá rõ ràng giúp rút ngắn đáng kể thời gian trao đổi. Ở bước đầu của quy trình xuất khẩu trái cây, nhà nhập khẩu nên nêu cụ thể:
- Loại trái và giống, ví dụ xoài, thanh long ruột trắng hay ruột đỏ, dừa nguyên trái hay gọt sẵn.
- Cỡ trái hoặc số trái mỗi thùng, độ chín mong muốn khi hàng tới nơi.
- Kiểu bao bì, nhãn mác và ngôn ngữ in trên nhãn.
- Số lượng mỗi lô, tần suất giao hàng và cảng đến.
- Điều kiện giao hàng mong muốn theo Incoterms.
Về điều kiện giao hàng trong quy trình xuất khẩu trái cây, các bên thường dùng bộ quy tắc Incoterms 2020 của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC). FOB, CFR và CIF là ba điều kiện quen thuộc với hàng đi đường biển. Với hàng đóng container, ICC khuyến nghị cân nhắc FCA, CPT hoặc CIP vì điểm chuyển rủi ro rõ ràng hơn. Dù chọn điều kiện nào, báo giá cần ghi rõ ai chịu cước tàu, ai mua bảo hiểm và rủi ro chuyển giao ở đâu.
Giá trái cây tươi thay đổi theo mùa vụ, thời tiết và cỡ trái, nên báo giá thường có thời hạn hiệu lực ngắn.
Bước 2: Gửi mẫu và chốt quy cách
Mẫu hàng giúp hai bên hiểu nhau về chất lượng nhanh nhất. Mẫu có thể gửi bằng chuyển phát nhanh nếu nước nhập khẩu cho phép, hoặc nhà nhập khẩu tới xem tận vườn và cơ sở đóng gói.
Sau khi xem mẫu, hai bên ghi lại quy cách đã chốt: cỡ trái, màu vỏ, độ chín, tỷ lệ lỗi cho phép, kiểu thùng, số trái hoặc khối lượng tịnh mỗi thùng, cách xếp pallet. Bản quy cách này nên đính kèm hợp đồng để làm căn cứ kiểm hàng. Bước nhỏ này giúp các khâu sau ít phát sinh tranh cãi.

Bước 3: Ký hợp đồng và thống nhất thanh toán
Trong quy trình xuất khẩu trái cây, hợp đồng cần ghi đủ tên hàng, quy cách, số lượng, đơn giá, điều kiện Incoterms, cảng đi, cảng đến, thời gian giao hàng, phương thức thanh toán, cách xử lý khi hàng không đạt và luật áp dụng. Phương thức thanh toán thường gặp là chuyển khoản (T/T) có đặt cọc theo tỷ lệ thoả thuận, hoặc thư tín dụng (L/C).
Với hàng tươi, nên thống nhất trước cách giám định khi hàng tới: ai giám định, trong bao lâu sau khi dỡ hàng, ảnh chụp và nhật ký nhiệt độ được dùng làm bằng chứng ra sao.
Bước 4: Thu hoạch, sơ chế và đóng gói
Đây là bước quyết định chất lượng của cả lô hàng trong quy trình xuất khẩu trái cây. Trái được hái ở độ chín phù hợp với quãng đường vận chuyển: đi càng xa thì thường hái sớm hơn hàng bán gần. Sau khi hái, trái được đưa về cơ sở đóng gói càng sớm càng tốt, tránh để lâu ngoài nắng.
Sơ chế và phân loại
Tại cơ sở đóng gói, khâu sơ chế của quy trình xuất khẩu trái cây bắt đầu: trái được làm sạch, loại bỏ trái dập hoặc có dấu hiệu sâu bệnh, rồi phân cỡ theo quy cách đã chốt. Tuỳ loại trái và thị trường, có thể thêm các khâu như xử lý nhiệt, lau khô, gọt vỏ (với dừa) hay bọc màng từng trái.
Đóng gói và làm lạnh sơ bộ
Trái được đóng vào thùng carton có lỗ thông gió, ghi nhãn theo yêu cầu thị trường nhập: tên hàng, xuất xứ, khối lượng, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói nếu được yêu cầu. Sau đó, hàng được làm lạnh sơ bộ về gần nhiệt độ vận chuyển, vì container lạnh được thiết kế để giữ nhiệt độ ổn định, không phải để hạ nhanh nhiệt độ của cả khối hàng còn nóng.

Bước 5: Kiểm dịch thực vật và chứng từ xuất khẩu trái cây
Trái cây tươi thuộc diện kiểm dịch thực vật, nên đây là khâu bắt buộc trong quy trình xuất khẩu trái cây. Ở Việt Nam, giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật do cơ quan kiểm dịch thuộc Cục Bảo vệ thực vật cấp, sau khi lô hàng được kiểm tra và đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu. Nhiều thị trường còn yêu cầu trái phải đến từ vùng trồng và cơ sở đóng gói đã được Cục Bảo vệ thực vật cấp mã số và được phía nhập khẩu chấp thuận.
Bộ chứng từ xuất khẩu trái cây thường gồm:
- Hợp đồng, hoá đơn thương mại và phiếu đóng gói (packing list).
- Vận đơn (B/L) do hãng tàu hoặc đơn vị giao nhận phát hành.
- Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (phytosanitary certificate).
- Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), giúp nhà nhập khẩu được hưởng ưu đãi thuế quan nếu hai nước có hiệp định thương mại.
- Tờ khai hải quan và giấy tờ riêng theo yêu cầu của người mua.
Yêu cầu chứng từ khác nhau giữa các thị trường và có thể thay đổi theo thời gian. Trong quy trình xuất khẩu trái cây, hai bên nên đối chiếu danh mục chứng từ ngay khi ký hợp đồng, không để tới sát ngày tàu chạy mới bổ sung.
Bước 6: Vận chuyển lạnh tới cảng đến
Ở chặng cuối của quy trình xuất khẩu trái cây, phần lớn hàng tươi đi biển bằng container lạnh (reefer). Trước khi đóng hàng, container được kiểm tra máy lạnh, cài đặt nhiệt độ và mức thông gió theo loại trái. Mỗi loại trái cần mức nhiệt riêng, có loại dễ bị tổn thương lạnh nếu để quá thấp, nên điểm cài đặt cần được người bán, người mua và hãng tàu thống nhất.

Trong suốt hành trình, nhiệt độ container được ghi lại, có lô đặt thêm thiết bị ghi nhiệt độ độc lập. Khi tàu cập cảng, nhà nhập khẩu nên rút hàng về kho lạnh sớm, vì hư hỏng thường xảy ra khi hàng nằm chờ ngoài chuỗi lạnh.
Những lỗi thường gặp trong quy trình xuất khẩu trái cây
Nhiều sự cố của một lô hàng không đến từ chất lượng trái mà từ khâu phối hợp trong quy trình xuất khẩu trái cây. Các lỗi hay gặp gồm:
- Quy cách chỉ trao đổi qua tin nhắn, không ghi thành văn bản kèm hợp đồng.
- Chưa kiểm tra yêu cầu mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói của thị trường nhập.
- Không làm lạnh sơ bộ, đóng hàng còn nóng vào container.
- Đặt chỗ tàu quá sát ngày thu hoạch; tàu trễ thì hàng phải nằm chờ.
- Thiếu điều khoản giám định hàng khi tới nơi.
Các lỗi trên đều phòng tránh được nếu hai bên dành đủ thời gian cho bước 2 và bước 3, và mọi bên đều biết trước việc của mình cùng mốc phải hoàn thành.
Làm việc cùng Greenvia
Khi nhận yêu cầu, Greenvia trao đổi rõ quy cách, danh mục chứng từ và lịch giao hàng ngay từ đầu, để quy trình xuất khẩu trái cây của từng đơn hàng được lên kế hoạch cụ thể. Thông tin về đóng gói, chuỗi lạnh và chứng từ có tại trang xuất khẩu; danh sách mặt hàng xem ở mục trái cây tươi.
Bạn đang lên kế hoạch nhập trái cây Việt Nam? Hãy liên hệ Greenvia qua Tel / WhatsApp / WeChat +84 906 523 268 hoặc email [email protected] để nhận báo giá và trao đổi quy trình xuất khẩu trái cây phù hợp với thị trường của bạn.




