Điều kiện giao hàng FOB CIF hay CFR là câu hỏi đầu tiên khi nhà nhập khẩu hỏi giá trái cây từ Việt Nam. Cùng một lô thanh long hay xoài, giá FOB và giá CIF chênh nhau vì một bên đã gồm cước tàu và bảo hiểm, một bên chưa. Bài viết so sánh ba điều kiện này theo Incoterms 2020: ai trả chi phí gì, rủi ro chuyển giao ở đâu, bảo hiểm thế nào và khi nào nên chọn điều kiện nào cho hàng lạnh.
Incoterms 2020 và ba điều kiện giao hàng FOB CIF CFR
Incoterms là bộ quy tắc của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC), giải thích nghĩa vụ của người bán và người mua trong việc giao hàng. Bản đang dùng phổ biến là Incoterms 2020. Quy tắc này trả lời ba câu hỏi: ai thuê phương tiện vận tải, ai trả chi phí tới điểm nào, và rủi ro mất mát, hư hỏng chuyển từ người bán sang người mua ở đâu. Incoterms không quy định giá, quyền sở hữu hay cách xử lý vi phạm hợp đồng.
FOB, CFR và CIF đều chỉ dùng cho vận tải đường biển và đường thuỷ nội địa. Khi ghi trong hợp đồng, cần kèm tên cảng và năm phiên bản, ví dụ “FOB Cát Lái, Incoterms 2020” hoặc “CIF Rotterdam, Incoterms 2020”. Văn bản gốc và giải thích chính thức có trên trang Incoterms của ICC.
FOB: người mua lo cước tàu từ cảng Việt Nam
Với FOB (giao hàng lên tàu), người bán làm thủ tục xuất khẩu và giao hàng lên tàu do người mua chỉ định tại cảng xếp hàng ở Việt Nam. Rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đã nằm trên tàu. Từ đó, người mua chịu cước biển, bảo hiểm nếu muốn mua, phí tại cảng đích và thủ tục nhập khẩu.
Trong ba điều kiện giao hàng FOB CIF và CFR, FOB là điều kiện người bán làm ít việc nhất. Điểm mạnh của FOB là người mua chủ động chọn hãng tàu, lịch tàu và loại container lạnh. Điểm cần lưu ý là người mua phải có đại lý giao nhận ở Việt Nam để đặt chỗ, cấp container và phối hợp ngày đóng hàng với người bán.
CFR: người bán trả cước, rủi ro vẫn chuyển ở cảng đi
Với CFR (tiền hàng và cước phí), người bán thuê tàu và trả cước tới cảng đích đã ghi trong hợp đồng. Tuy vậy, rủi ro vẫn chuyển sang người mua ngay khi hàng lên tàu ở cảng Việt Nam, giống FOB. Đây là điểm nhiều người mua mới hay nhầm: người bán trả tiền cước không có nghĩa là người bán chịu rủi ro trên đường biển.
Vì rủi ro trên biển thuộc về người mua, với CFR người mua nên tự mua bảo hiểm hàng hoá cho chặng biển. CFR phù hợp khi người mua muốn tự chọn công ty bảo hiểm và mức bảo hiểm, nhưng muốn người bán lo phần thuê tàu.
CIF: thêm bảo hiểm, nhưng chỉ ở mức tối thiểu
CIF (tiền hàng, bảo hiểm và cước phí) giống CFR, cộng thêm nghĩa vụ người bán mua bảo hiểm cho người mua. Theo Incoterms 2020, nếu hợp đồng không nói khác, mức tối thiểu là điều kiện C của Bộ điều khoản bảo hiểm hàng hoá của Viện những người bảo hiểm London (Institute Cargo Clauses (C)) hoặc tương đương, số tiền bảo hiểm ít nhất bằng 110% giá trị hợp đồng.
Điều kiện C chỉ bảo vệ một số rủi ro được liệt kê, như cháy nổ, tàu mắc cạn, chìm, lật, đâm va. Với trái cây tươi, rủi ro thường gặp hơn là hàng hỏng do nhiệt độ sai hoặc máy lạnh trục trặc. Đây là khác biệt cần hiểu kỹ khi so điều kiện giao hàng FOB CIF với CFR. Vì thế, khi chọn CIF, người mua nên ghi rõ trong hợp đồng mức bảo hiểm cao hơn, ví dụ điều kiện A, và hỏi công ty bảo hiểm về điều khoản riêng cho hàng lạnh.

Bảng so sánh điều kiện giao hàng FOB CIF và CFR
Bảng dưới tóm tắt nghĩa vụ chính của điều kiện giao hàng FOB CIF và CFR theo Incoterms 2020. Chi tiết phân chia các khoản phí tại cảng nên ghi thêm trong hợp đồng, vì thông lệ từng cảng có thể khác nhau.
| Nội dung | FOB | CFR | CIF |
|---|---|---|---|
| Thủ tục xuất khẩu | Người bán | Người bán | Người bán |
| Thuê tàu, trả cước biển | Người mua | Người bán | Người bán |
| Bảo hiểm chặng biển | Người mua tự quyết | Người mua tự quyết | Người bán mua, tối thiểu điều kiện C, 110% |
| Rủi ro chuyển sang người mua | Khi hàng lên tàu ở cảng đi | Khi hàng lên tàu ở cảng đi | Khi hàng lên tàu ở cảng đi |
| Chi phí người bán trả tới | Cảng đi | Cảng đích | Cảng đích |
| Thủ tục và thuế nhập khẩu | Người mua | Người mua | Người mua |
Điều dễ thấy nhất trong bảng: cả ba điều kiện giao hàng FOB CIF và CFR đều chuyển rủi ro ở cùng một điểm, là khi hàng lên tàu ở cảng Việt Nam. Khác biệt nằm ở ai trả cước và ai mua bảo hiểm.
Khi nào nên chọn FOB, CFR hay CIF
Không có điều kiện nào luôn tốt hơn. Lựa chọn phụ thuộc vào năng lực logistics của người mua, quy mô đơn hàng và mức độ muốn kiểm soát chuỗi lạnh. Khi cân nhắc điều kiện giao hàng FOB CIF hay CFR, có thể dựa vào các gợi ý sau:
- Chọn FOB khi bạn có hợp đồng cước tốt với hãng tàu, có đại lý giao nhận ở Việt Nam và muốn tự kiểm soát lịch tàu, loại container lạnh.
- Chọn CFR khi bạn muốn người bán lo thuê tàu nhưng tự mua bảo hiểm theo mức và công ty bạn tin cậy.
- Chọn CIF khi bạn mới nhập hàng, chưa có đối tác bảo hiểm, và muốn một giá trọn gói tới cảng đích. Hãy ghi rõ mức bảo hiểm mong muốn.
- Cân nhắc FCA, CPT hoặc CIP khi hàng đóng container và giao cho hãng tàu tại bãi trước khi lên tàu. ICC khuyến nghị nhóm điều kiện này cho hàng container; riêng CIP theo Incoterms 2020 yêu cầu bảo hiểm tối thiểu điều kiện A.
Ngoài ra, nhiều nước tính thuế nhập khẩu trên trị giá gồm cả cước và bảo hiểm. Vì vậy, khi so giá giữa các nhà cung cấp, hãy quy về cùng một điều kiện giao hàng FOB CIF hoặc CFR rồi mới so, tránh so giá FOB của bên này với giá CIF của bên kia.
Lưu ý riêng cho trái cây tươi và container lạnh
Với hàng lạnh, điều kiện giao hàng FOB CIF hay CFR không chỉ là chuyện chi phí. Bên nào thuê tàu thì bên đó quyết định hãng tàu, thời gian hành trình và chất lượng container lạnh, những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến độ tươi của hàng khi tới. Trong khi đó, rủi ro trên biển luôn thuộc về người mua.
- Ghi nhiệt độ cài đặt, mức thông gió và độ ẩm trong hợp đồng, dù điều kiện nào.
- Yêu cầu thiết bị ghi nhiệt độ trong container và quyền đọc dữ liệu khi hàng tới.
- Thống nhất ai chịu phí lưu container, cắm điện tại cảng nếu tàu trễ hoặc hàng chờ thông quan.
- Với CIF, xác nhận đơn bảo hiểm có bao gồm rủi ro do máy lạnh hỏng hay không.
- Thống nhất cách giám định khi mở container và thời hạn báo khiếu nại.
Những điểm này giúp người mua bớt bất ngờ dù chọn điều kiện giao hàng FOB CIF hay CFR, nhất là khi không trực tiếp làm việc với hãng tàu.

Trao đổi điều kiện giao hàng FOB CIF với Greenvia
Khi bạn hỏi giá thanh long hay các loại trong danh mục sản phẩm của Greenvia, hãy cho biết cảng đích, sản lượng dự kiến và điều kiện giao hàng FOB CIF hay CFR mà bạn muốn. Chúng tôi trao đổi về lịch đóng hàng, quy cách container lạnh và bộ chứng từ đi kèm. Quy trình đóng gói và chuỗi lạnh có tại trang xuất khẩu.

Để nhận báo giá theo điều kiện giao hàng phù hợp với tuyến của bạn, hãy liên hệ Greenvia qua Tel / WhatsApp / WeChat +84 906 523 268 hoặc email [email protected].




